PRAWO ŁATWIEJ

Czy darowizna udzielona za życia spadkodawcy jest częścią spadku?

03.05.2019

Czy darowizna udzielona za życia spadkodawcy jest częścią spadku?

 

 

Darowiznę wielu przyszłych spadkodawców widzi jako sposób ułatwienia podziału spadku między swoich spadkobierców. Dają więc część swojego majątku tym, których chcieliby obdarować jeszcze za swojego życia, mając nadzieję, że w ten sposób nie będzie żadnych wątpliwości co do ich ostatniej woli.

 

 

Jak właściwie działa zachowek?

 

 

Niestety ci, którzy w ten sposób chcą rozwiązać kwestię dziedziczenia, zwykle wychodzą z błędnego założenia – myślą, że zachowek związany jest tylko z dziedziczeniem ustawowym. To nieprawda. Oczywiście z wnioskiem o zachowek mogą zgłosić się ci, którzy mają prawo do dziedziczenia, a zostali pominięci, ale także ci, którzy uważają się za pokrzywdzonych przez dokonane przez spadkodawcę rozporządzenia majątkowe i otrzymali część mniejszą, niż wartość należnego mu zachowku.

 

 

Niektóre postanowienia, które wprowadziliśmy w życie, wcale nie muszą być ciepło przyjęte przez naszych spadkobierców. Darowizna wcale też nie oznacza, że „darowany” majątek nie będzie liczony jako element spadku. Sądy rozpatrują wiele spraw z zakresu prawa spadkowego, które dotyczą zachowku i udzielonej wcześniej darowizny.

 

 

Jak oblicza się wartość zachowku?

 

 

To wieloetapowy proces – zaczyna się od określenia wysokości udziału spadkowego. To na jego podstawie oblicza się zachowek. Określa się także „czynny stan” spadku – aktywa pomniejszone o pasywa składające się na majątek spadkodawcy. Do stanu czynnego zalicza się dokonane za życia zmarłego darowizny.

 

 

Korzyści pozyskane od spadkodawcy w ciągu jego życia przez uprawnionego i jego wstępnych odejmuje się od kwoty należnego zachowku. Jeżeli uprawniony otrzyma mniej, niż należy mu się zgodnie z prawem, może on żądać uzupełnienia zachowku.

 

 

Darowizna a spadek

 

 

Prawo spadkowe zawiera jasną informację na temat charakteru darowizn dokonanych za życia spadkodawcy. Są one zaliczane na poczet schedy spadkowej. Łączną wartość majątku z doliczoną wartością przekazanej darowizny dzieli się zgodnie z przepisami dotyczącymi dziedziczenia ustawowego.

 

 

Jeżeli więc otrzymałeś jakąś darowiznę, ale jej wartość jest mniejsza, niż wartość należnego Ci zachowku, może on zostać uzupełniony ze spadku. Warto pamiętać, że doliczanie darowizny do całości spadku służy jedynie obliczeniu wartości zachowku i ustaleniu, w jakiej części został przekazany uprawnionemu spadkodawcy. Samo obliczenie tych wartości nie ma praktycznych skutków majątkowych – obdarowany nie ma obowiązku zwrócenia żadnej z części darowizny, nawet jeżeli przekroczyła ona wartość zachowku.

 

 

Jeżeli darowizna nie wystarczyła do pokrycia pełnej wartości przysługującego zachowku, spadkobierca może wystąpić z roszczeniem o jego uzupełnienie. Z roszczeniem tym wystąpić musi do tych, którzy np. w związku z dokonanymi darowiznami otrzymali wyższy spadek.

 

 

Drobne darowizny

 

 

Na całe szczęście przy obliczaniu zachowku nie bierze się pod uwagę drobnych darowizn (chociaż określenie „drobna” jest względne). Wątpliwości sądu nie powinny też wzbudzić darowizny sprzed więcej niż 10 lat – choć jeżeli chodzi o takie darowizny dokonane na rzecz osób bliskich, to w orzecznictwie kształtują się dwa różne poglądy. Okres ten liczy się wstecz od otwarcia spadku. W sprawie dotyczącej spadku nie liczą się także darowizny przekazane osobom, które nie są spadkobiercami.

 

 

Zwolnienie ze schedy spadkowej

 

 

Osoby podpisujące umowę darowizny często w akcie notarialnym chcą umieścić zapis, że darowizna będzie zwolniona z obowiązku zaliczenia na schedę spadkową. Nie oznacza to jednak, że nie będziemy musieli płacić zachowku tym, którym się on należy. Osoby, które podpisują umowę darowizny zwykle myślą, że nie muszą go płacić. Są w błędzie.
Prawnicy przyznają, że czasami notariusze sami doradzają taki zapis, który rzekomo ochroni przed wypłatą zachowku tym, którzy będą zgłaszać swoje roszczenia. Zapis ten ma inną funkcję.

 

 

Jest istotny przy podziale spadku, gdyż zgodnie z art. 1039 KC darowizna nie jest zaliczana na schedę spadkową, jeżeli taka kolej rzeczy wynika z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności, jeżeli mówimy o dziedziczeniu ustawowym, a dział spadku następuje pomiędzy zstępnymi lub zstępnymi i małżonkiem.

 

 

Jeżeli spadkodawca chce rozporządzić swoim majątkiem w inny sposób, niż miałoby to miejsce w przypadku dziedziczenia ustawowego, warto zastanowić się, czy umowa darowizny pociąga za sobą konsekwencje, na jakich nam zależy. Doświadczony specjalista, który brał udział w wielu sprawach spadkowych, może pomóc Ci przeanalizować dokumenty i przewidzieć, czy będą w stanie zabezpieczyć Twój interes.

ZOBACZ WSZYSTKIE

Dubiel & Sawinda 2017 Wszelkie Prawa Zastrzeżone Projekt & Realizacja Strony internetowe Warszawa