PRAWO ŁATWIEJ

Czy niepełnoletni może być przesłuchiwany w sądzie?

10.03.2019

Czy niepełnoletni może być przesłuchiwany w sądzie?

 

 

Chociaż wielu jest przekonanych, że dziecko nie może być świadkiem w postępowaniu sądowym, w polskim prawie nie znajdziemy przepisu zakazującego niepełnoletniemu występowania w postaci świadka w sądzie. Art. 259. kodeksu prawa cywilnego mówi o tym, że świadkiem nie może być osoba niezdolna do „spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń”. Istotny jest zatem nie wiek potencjalnego świadka, ale stopień rozwoju, który umożliwia tej osobie przedstawienie wartościowych dla sprawy informacji.

 

 

 

Dzieci są otoczone specjalną opieką

 

 

 

Małoletni, którzy będą przesłuchiwani, korzystają obowiązkowo ze specjalnego traktowania. Ustawodawca, mając na uwadze dojrzałość emocjonalną i umysłową dziecka, wprowadził zasady, mające chronić przesłuchiwanego przed stresem i traumami, które mogłyby zaszkodzić dziecku, gdyby okazało się, że musi ono występować w sądzie w roli świadka lub jako ofiara przestępstwa.

 

 

 

Przeciwnicy tego pomysłu podnoszą przede wszystkim argument, że małoletni nie są zdolni do złożenia przyrzeczenia o prawdomówności. Dziś nie wymaga się tego od dzieci do momentu ukończenia 17 lat. Prawdą jest także, że dziecko może być pod wpływem wzmożonego stresu, jeżeli będzie zmuszone do publicznego występowania w sądzie i odpowiadania na pytania obcych osób. W związku z tym niezbędne jest nie tylko zadbanie o odpowiednie przygotowanie psychologiczne dziecka do tej sytuacji, ale także ograniczenie czynników stresowych do absolutnego minimum.

 

 

 

W sądzie

 

 

 

Dziecko także ma prawo odmowy składania zeznań na mocy art. 261 kodeksu prawa cywilnego, jeżeli sprawa rozstrzygana w sądzie dotyczy krewnych dziecka.

 

 

Chociaż ogólne przepisy nie zabraniają przesłuchiwania niepełnoletnich, dla spraw o rozwód separację i unieważnienie małżeństwa wprowadzono obostrzenia, w myśl których nie można przesłuchiwać małoletnich, których nie ukończyli trzynastu lat i zstępnych stron, którzy nie ukończyli siedemnastu lat. Ten przepis ma charakter bezwzględny – ani żadna ze stron, ani nawet małoletni deklarujący chęć składania zeznać, nie może wpłynąć na uchylenie tego przepisu.

 

 

 

Na przepis ten odpowiada Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez ONZ w 1989 roku. Jej zapisy gwarantują dziecku możliwość przedstawienia swoich racji w każdym dotyczącym go postępowaniu sądowym lub administracyjnym. W Polskim prawie wprowadzono obowiązek wysłuchania dziecka w każdej sprawie, która go dotyczy, jeżeli pozwala na to jego rozwój umysłowy, zdrowie, dojrzałość. „Przesłuchanie” to odbywa się jednak poza salą posiedzeń sądowych. Tę możliwość wysłuchania dziecka ma sąd zarówno w sprawach dotyczących praw majątkowych, jak i niemajątkowych niepełnoletniego.

 

 

 

Dlaczego sprawy rodzinne?

 

 

 

To właśnie w ich przypadku przesłuchanie dziecka rzuca inne światło na sytuację rodziny. Można dzięki uzyskanym w trakcie rozmowy z niepełnoletnim informacjom ustalić, kto był winny rozkładu pożycia, a także jak wygląda obecna sytuacja dziecka w rodzinie.

 

 

Jednak w sprawach rodzinnych i opiekuńczych nie tylko wiek decyduje o zaangażowaniu dziecka w sprawę. Sąd może ograniczyć lub wyłączyć udział niepełnoletniego, jeżeli według niego przemawiają za tym względy wychowawcze. Może jednak także nakazać przymusowe sprowadzenia osoby niepełnoletniej, która pozostaje pod czyjąś władzą rodzicielską. Zwykle sprawy dotyczące małoletnich nie są rozstrzygane publicznie, jeżeli nie wymaga tego dobro małoletniego.

 

 

 

Dziecko przed sądem

 

 

 

Niepełnoletni jest przesłuchiwany inaczej niż dorosły. Przesłuchanie ma miejsce poza salą posiedzeń, a przesłuchującemu towarzyszyć powinien biegły psycholog oraz rodzic lub prawny opiekun dziecka – obecność biegłego psychologa jest obowiązkowa podczas rozpatrywania spraw karnych. W sprawach z zakresu prawa cywilnego może okazać się, że w praktyce nie zawsze rodzic będzie mógł towarzyszyć dziecku, wówczas jego miejsce powinna zając inna ważna dla dziecka osoba, którą darzy zaufaniem. Celem takich przygotowań jest stworzenie atmosfery bezpieczeństwa, w której dziecko będzie mogło swobodnie się wypowiedzieć w prowadzonej przez sąd sprawie.

 

 

 

Może okazać się, że dziecko wprowadzi do sprawy kluczowe informacje. Należy wówczas skonsultować się także z radcą prawnym, który prowadzi naszą sprawę – powstało wiele materiałów (np. broszur), które pomogą przygotować dziecko do przesłuchania w charakterze świadka. Warto z nich korzystać. Odpowiedni specjalista doradzi, jak przygotować dziecko i z jakich form wsparcia można skorzystać przed i po przesłuchaniu.

ZOBACZ WSZYSTKIE

Dubiel & Sawinda 2017 Wszelkie Prawa Zastrzeżone Projekt & Realizacja Strony internetowe Warszawa