PRAWO ŁATWIEJ

Czy pracodawca może zmusić pracownika do urlopu wypoczynkowego?

10.05.2019

Czy pracodawca może zmusić pracownika do urlopu wypoczynkowego?

 

 

Relacje między pracodawcą a pracownikiem mogą być skomplikowane. Czasami jako pracownicy zderzamy się z nadużyciami ze strony naszych zwierzchników. Zdarzają się one zarówno ze strony pracownika, jak i pracodawcy, ale konflikty pomiędzy nimi i dyskusje na temat mobbingu zdają się wprowadzać chaos do tego, które z możliwości pracownika są jego uprawnieniami, a które obowiązkami.

 

 

Urlop wypoczynkowy na umowie o pracę

 

 

Pracownik zatrudniony na podstawie umowy o pracę ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 20 lub 26 dni – zależy to od stażu pracy. Jest wiele zawodów, w których wywiązywanie się z obowiązków pracowniczych oznacza więcej niż tylko pojawianie się w pracy na osiem godzin dziennie pięć razy w tygodniu. Bywa, że jesteśmy odpowiedzialni za projekty, które muszą zostać wykonane w określonym terminie i przez jakiś czas nie możemy sobie pozwolić na urlop.

 

Pracownik nie może się zrzec w żaden sposób prawa do urlopu – ani w treści umowy, ani poprzez oświadczenie woli. Urlop nie może być także przeniesiony na inną osobę.

 

 

Niejednokrotnie urlop zbiera się… i zbiera, a nie mamy czasu na jego wykorzystanie. Może być także tak, że sami oddalamy moment wykorzystania dni wolnych należnych nam zgodnie z prawem. Nie jest w interesie pracodawcy, żeby jego podwładny miał zaległy urlop – czasami może to być nieuniknione, ale prędzej czy później pracownik powinien zużyć swoje dni na wypoczynek. Czy pracodawca może zmusić zatrudnianą przez siebie osobę do wykorzystania urlopu w określonych dniach?

 


Przymuszanie do wykorzystania urlopu

 

Aby wykorzystać należne dni wolne w konkretnym terminie, pracownik powinien wypisać i złożyć na ręce swojego kierownika wniosek urlopowy. Nieobecność w wybranym terminie nie powinna wpływać na normalną organizację pracy w zakładzie. Pracodawca powinien zachęcić pracownika do wykorzystania urlopu w roku, w którym nabył do niego prawo, chociaż nie może go do tego przymusić.

 

Okazuje się, że „zmuszanie” pracownika do wykorzystania urlopu w danym roku kalendarzowym jest dosyć częstą praktyką. Może to wynikać z chęci zachowania porządku, jednak zadecydowanie w imieniu pracownika o dacie wykorzystania urlopu i podsunięcie mu wniosku urlopowego do podpisania, motywując to koniecznością bycia w zgodzie z „polityką firmy” lub groźbą zwolnienia czy też utraty dni wolnych – jest zachowaniem nagannym.

 

Artykuł 161 Kodeksu pracy mówi, że pracodawca jest zobowiązany udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym. W przepisach polskiego prawa najważniejsze dla interpretacji są użyte słowa. Jedne zdania mówią nam o tym, co nam wolno, a co musimy, kiedy opisane w przepisie postępowanie stanowi minimum, a kiedy maksimum możliwości.

 


Państwowa Inspekcja Pracy inaczej interpretują ten przepis

 

Według większości przedstawicieli PIP wykorzystanie urlopu wypoczynkowego należy do wyłącznych uprawnień pracownika. Pracodawca nie może zmusić podwładnego do wzięcia wolnych dni w okresie przez siebie wyznaczonym, jeżeli pracownik tego nie chce.

 

Istnieją oczywiście wyjątki. Pracownik ma obowiązek skorzystać z pozostałych mu dni urlopu w okresie wypowiedzenia umowy, jeżeli pracodawca jest skłonny go udzielić w tym czasie.

 

 

Jeżeli więc udzielono nam urlopu w trakcie okresu wypowiedzenia, nie możemy odmówić pracodawcy i zażądać ekwiwalentu.

 

Orzecznictwo w tym zakresie pokazuje, że pracodawca może też zmusić pracownika do wykorzystania urlopu, jeżeli mowa o urlopie zaległym, chociaż z takim podejściem nie zgadza się, chociażby Departament Prawny Generalnego Inspektora Pracy.

 


Wykorzystywanie zaległego urlopu

 

Nic dziwnego, że sąd staje w tej kwestii po stronie pracodawcy. Zgodnie z prawem, jeżeli pracownik nie będzie mógł wykorzystać urlopu z winy pracodawcy, tego drugiego może czekać grzywna w wysokości od 1000 do 30 000 złotych. Kodeks pracy chroni obie strony – jeżeli pracownik nie chce współpracować w zakresie zaplanowania urlopu wypoczynkowego, pracodawca może zastosować kary porządkowe. Umożliwia to w pewnym stopniu egzekwowanie wykorzystania urlopu w terminie.

 

Bieżący urlop wypoczynkowy zamienia się w zaległy, gdy kończy się rok, w którym uzyskało się do niego prawo. Pracownik powinien go wykorzystać najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego.

 

Wiele osób chciałoby zamienić dni wolne na ekwiwalent pieniężny, jednak pracownik nie może zażądać pieniędzy w zamian za urlop, jeżeli ma możliwość jego wykorzystania w trakcie trwania stosunku pracy i okresu wypowiedzenia.

 


Plan urlopów w zakładzie pracy

 

Dla zachowania porządku w organizacji pracy warto zaplanować urlopy z pewnym wyprzedzeniem. To zadanie pracodawcy, który jednak często bierze pod uwagę wnioski pracowników. Pracownicy ustalają wraz z szefem, kiedy wykorzystają swój urlop zdobyty w ciągu danego roku, ale także niewykorzystane urlopy z np. poprzedniego roku. W planie nie zawierają się 4 dni urlopu na żądanie, które pracownik może zgłosić z niewielkim wyprzedzeniem.

ZOBACZ WSZYSTKIE

Dubiel & Sawinda 2017 Wszelkie Prawa Zastrzeżone Projekt & Realizacja Strony internetowe Warszawa