PRAWO ŁATWIEJ

Dziedziczenie ustawowe a testamentowe

22.10.2018

Dziedziczenie ustawowe a testamentowe

Sprawa spadkowa Kancelaria radców prawnych Dubiel i Sawinda

Sprawa spadkowa Kancelaria radców prawnych Dubiel i Sawinda

 

Czym jest dziedziczenie?

 

 

Dziedziczeniem nazywamy nabycie majątku (lub obowiązków majątkowych, np. długów) po zmarłym. Odbyć się to może na podstawie testamentu lub zasad określonych w Kodeksie cywilnym. Pierwszeństwo przed zasadami ustawowymi mają postanowienia zawarte w testamencie. W przypadku niepozostawienia testamentu przez spadkodawcę majątek i długi dzielone są zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego.

 

 

Testament – na co pozwala?

 

 

Dzięki testamentowi można przed śmiercią wyrazić ostatnią wolę, co do dysponowania swoim majątkiem. Pozwala on na całkowitą zmianę kolejności dziedziczenia przewidzianą przez Kodeks cywilny. Warto skorzystać z tej możliwości jeżeli chcemy, by naszym majątkiem po naszej śmierci dysponowały osoby lub organizacje, które zgodnie z ustawą nie są uprawnione do dziedziczenia. Możemy też pozwolić sobie na pominięcie w testamencie osób, których obdarować nie chcemy.

 

 

Warto jednak pamiętać, że jeżeli pominiemy małżonka, dzieci lub rodziców (a w ich braku – innych spadkobierców ustawowych) mogą oni wystąpić do wyznaczonego przez nas spadkobiercy o zachowek w celu otrzymania kwoty odpowiadającej częściowej wartości spadku, który otrzymaliby w przypadku dziedziczenia ustawowego.

 

Prawo do zachowku – co oznacza?

 

 

Ci, którzy byliby powołani do spadku z ustawy (ale nie otrzymali go ze względu na treść testamentu bądź darowizny dokonane przed śmiercią spadkodawcy) mogą uznać, że należy im się zachowek w wysokości 1/2 wartości udziału jaki otrzymaliby gdyby odziedziczyli spadek z ustawy. Wysokość należnego zachowku jest podwyższana do 2/3 udziału jeżeli uprawnione do niego osoby są trwale niezdolne do pracy lub jeżeli uprawniony zstępny nie jest pełnoletni. Jeżeli osoba uprawniona nie otrzyma darowizny od spadkodawcy lub powołania do spadku może wnieść przeciwko spadkobiercy powództwo o zapłatę sumy pieniężnej tytułem zachowku.

 

 

Roszczenie uprawnionego do zachowku przedawniają się po 5 latach od ogłoszenia testamentu, a roszczenie przeciwko osobie zobowiązanej do uzupełnienia zachowku w ciągu pięciu lat od otwarcia spadku, tj. śmierci spadkodawcy.

 

 

Jaki testament będzie ważny?

 

 

Testament musi być także sporządzony w określonej formie – ważny będzie wówczas, gdy został sporządzony na papierze odręcznie, opatrzony podpisem oraz datą. Spadkodawca może w dowolnym momencie unieważnić postanowienia testamentu poprzez dokonanie w nim zmian, zniszczenie lub zastąpienie nowym testamentem.

 

 

Można również zdecydować się na testament w formie aktu notarialnego lub testamentu alograficznego, tj. w obecności dwóch świadków dokonać ustnego oświadczenia wobec wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, starosty, marszałka wojewódzkiego, sekretarza powiatu lub gminy, kierownika urzędu stanu cywilnego. Oświadczenie to jest spisywane w protokole, który odczytuje się potem spadkodawcy w obecności świadków. Wszyscy obecni powinni złożyć podpis na protokole. Z oczywistych względów zapisu w tej formie nie mogą dokonać osoby głuche lub nieme. W praktyce ta forma testamentu bywa podważana przez osoby, które nie otrzymały w takim testamencie korzyści, dlatego najbezpieczniejszą formą w całej stanowczości będzie testament w formie aktu notarialnego.

 

A jak przebiega dziedziczenie ustawowe?

 

 

Z ustawy można odziedziczyć część lub cały spadek. Całość majątku jest dziedziczona ustawowo, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy w testamencie lub gdy wszystkie powołane z testamentu osoby odrzucą spadek lub zostaną uznane za niegodne dziedziczenia. Dziedziczenie części spadku następuje, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy lub jeżeli jakaś z osób, które zostały powołane do całości spadku nie chce lub nie może dziedziczyć.

 

 

Spadek można przyjąć lub odrzucić składając oświadczenie woli, jednak musimy pamiętać, że jeżeli w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieliśmy się o naszym powołaniu do spadku nie złożymy oświadczenia a dziedziczymy zgodnie z ustawą, uznaje się, że spadek został przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza.

 

 

W jakiej kolejności następuje dziedziczenie z ustawy?

 

 

W pierwszej kolejności dziedziczą dzieci zmarłego oraz małżonek. Małżonek musi otrzymać część nie mniejszą niż ¼ całości spadku – chociaż ustawa mówi, że zarówno dzieci, jak i małżonek dziedziczą w równych częściach. Jeżeli dziedziczyłby więc małżonek i jedyne dziecko – dziedziczyliby po połowie, jednakże, jeżeli dzieci będzie więcej niż troje, wówczas małżonek otrzymuje ¼ majątku a reszta jest dzielona równo pomiędzy dzieci.

 

 

Wyjątkiem jest sytuacja, kiedy między małżeństwem doszło do rozwodu, unieważnienia małżeństwa lub separacji – taki małżonek nie staje się spadkobiercą.

 

 

Jeżeli dziecko zmarłego już nie żyje, w jego miejsce dziedziczą jego dzieci, natomiast w sytuacji, w której osoba nie pozostawiła zstępnych, prawo do dziedziczenia mają rodzice i małżonek – w tym przypadku małżonek ma prawo do ½ spadku. Jeżeli rodzice zmarłego również nie żyją, przysługujące im prawo do spadku przejmuje rodzeństwo zmarłego, które również dziedziczy wraz z małżonkiem. Jeżeli owi krewni także nie żyją, w zbiegu z małżonkiem dziedziczą ich zstępni, a jeżeli brak jest małżonka oraz zstępnych rodzeństwa zmarłego – do spadku powołani mogą zostać pasierbowie zmarłego, jeżeli ich rodzice nie żyją. W przypadku braku krewnych majątek przejmuje gmina, w której zamieszkiwał spadkodawca w chwili śmierci. Jeżeli zamieszkiwał poza granicami kraju spadek przypada Skarbowi Państwa.

 

 

ZOBACZ WSZYSTKIE

Dubiel & Sawinda 2017 Wszelkie Prawa Zastrzeżone Projekt & Realizacja Strony internetowe Warszawa