PRAWO ŁATWIEJ

Ustalenie ojcostwa – w jaki sposób i kiedy?

19.04.2019

Ustalenie ojcostwa – w jaki sposób i kiedy?

 

 

Ustalenie ojcostwa – narzędzie, z którego skorzystać może zarówno matka, jak i ojciec w celu ochrony dobra swojego i dziecka. Do sądu co roku wpływa coraz więcej spraw o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa. Chcesz dowiedzieć się, jak wygląda takie postępowanie?

 

 

Sposoby ustalenia ojcostwa przewidziane w polskim prawie

 

 

W przepisach pojawiło się rozróżnienie 3 różnych sposób ustalania ojcostwa. Jeden z nich dotyczy uporządkowania tej kwestii w przypadku dziecka pochodzącego z małżeństwa, a dwa pozostałe odnoszą się raczej do dzieci pochodzących z nieoficjalnych związków. Należy już na wstępie zaznaczyć, że popularne badania DNA nie są same w sobie środkiem prawnym dla ustalenia bądź zaprzeczenia ojcostwa, a jedynie metodą dowodową, służącą już w toku postępowania ustalaniu pokrewieństwa dwóch osób.

 

 

W przypadku dziecka małżeństwa istnieje domniemanie, że dziecko jest potomkiem męża kobiety. W innym przypadku mężczyzna może z własnej woli uznać dziecko. Skorzystać można także z sądowej drogi ustalenia ojcostwa. Wszystkie te sposoby omówione zostaną w tym artykule.

 

 

Domniemane ojcostwo

 

 

Wykorzystuje się ten sposób ustalania ojcostwa, jeżeli dziecko urodziło się w czasie trwania małżeństwa lub przed upływem 300 dni od jego ustania lub jego unieważnienia. Zasada ta nie ma jednak zastosowania, jeżeli upłynęło już 300 dni od orzeczenia separacji małżonków. Oznacza to, że jeżeli dziecko urodziło się przed zawarciem związku małżeńskiego, również nie jest objęte ochroną z tytułu domniemania ojcostwa męża matki, która może zabiegać o ustalenie ojcostwa za pomocą dwóch pozostałych sposobów.

 

 

300 dni od kiedy? Okres ten zaczyna płynąć w momencie uprawomocnienia się wyroku rozwodowego lub orzeczenia separacji. UWAGA – nie w ciągu 300 dni od ogłoszenia wyroku (jeżeli dziecko urodziło się po ogłoszeniu wyroku) ale od dnia jego uprawomocnienia (wyrok uprawomocnia się po upływie terminu wniesienia środka zaskarżenia), może powstać domniemanie ojcostwa w stosunku do „byłego” męża kobiety. Warto wspomnieć, że wyroki wydawane w postępowaniach cywilnych przez sąd I instancji uprawomocniają się po upływie 14 dni od otrzymania wyroku z uzasadnieniem. Biorąc pod uwagę, że na zgłoszenie wniosku o uzasadnienie mamy 7 dni, a na zaskarżenie wyroku rozwodowego 14 dni, jeżeli w ciągu 21 dni od ogłoszenia wyroku nie zostanie złożony środek zaskarżenia, to wyrok powinien stać się prawomocny. Należy jednak wziąć poprawkę na to, że o dacie złożenia wniosku w obu przypadkach decyduje nie tylko jego fizyczne złożenie w sądzie, lecz także data nadania na poczcie. Wobec tego, trzeba również wziąć poprawkę na daty doręczeń dokonywanych przez pocztę – brak wpływu środka zaskarżenia w terminie 21 dni od ogłoszenia wyroku nie świadczy jeszcze o prawomocności orzeczenia.

 

 

Nie żyjecie ze sobą na co dzień? Domniemanie ojcostwa męża matki istnieje bez względu na to, czy doszło do separacji faktycznej (rzeczywistej, ale nie orzeczonej przez sąd),  czy też małżonkowie żyją razem. Co więcej, nie traci ono mocy nawet jeżeli matka nie wskazała męża jako ojca dziecka w oficjalnych dokumentach. Warto pamiętać, że jeżeli dziecko urodzi się przed upływem 300 dni od ustania poprzedniego małżeństwa, ale już po zawarciu kolejnego, powstaje domniemanie, że dziecko pochodzi od drugiego męża.

 

 

Dzieci spoza małżeństwa

 

 

Uznanie dziecka to nic innego, jak złożenie stosownego oświadczenia przez mężczyznę przed odpowiednim organem. Aby zostało ono uznane, muszą zostać spełnione określone warunki.  Uznanie ojcostwa nie zostanie bezwzględnie zaakceptowane, jeżeli inny mężczyzna także chce uznać dziecko. Jeżeli ojcostwo zostało ustalone na drodze sądowej, mężczyzna również nie może uznać dziecka. Jeżeli mężczyzna, chce uznać dziecko z cudzego małżeństwa, musi również istnieć prawomocny wyrok zaprzeczający ojcostwu męża matki. Są dwa rodzaje oświadczeń składanych w celu uznania dziecka:

-> Dobrowolne oświadczenie woli

Mężczyzna składający oświadczenie musi mieć zdolność do czynności prawnych. Jeżeli złożono je bez posiadania tego przymiotu, można jest ono nieważne.

-> Oświadczenie wiedzy

Mężczyzna z pełnym przekonaniem oświadcza, że jest rzeczywistym ojcem dziecka.

 

 

Oczywiście uznanie dziecka musi przebiegać za zgodą matki. Aby je uznać, konieczne jest istnienie wiedzy o pochodzeniu dziecka od konkretnej kobiety. Zgoda kobiety przy uznaniu dziecka pełnoletniego może zostać pominięta, jeżeli matka nie żyje, ma ograniczone prawa rodzicielskie lub gdy w związku z problemami komunikacyjnymi nie można się z nią porozumieć – wówczas zgodę może wydać przedstawiciel ustawowy dziecka.

 

 

Mężczyzna uznać może zarówno dziecko małoletnie, jak i pełnoletnie (jeżeli wyrazi ono zgodę), ale wyłącznie za życia potomka – pośmiertnie uznane może być jedynie wówczas, gdy pozostawi po sobie zstępnych (dzieci, wnuki).

 

 

Sądowe ustalenie ojcostwa

 

 

Wykorzystywane jest w dwóch przypadkach – kiedy matka nie wyraża zgody na uznanie dziecka przez mężczyznę lub wówczas, gdy domniemany ojciec nie chce uznać dziecka.

 

 

Aby ustalić ojcostwo w ten sposób, powód musi przedstawić dowód na fakt, że w okresie nie wcześniej niż 300 dni i nie później niż 180 dni od urodzenia dziecka współżył z jego matką. Jeżeli nie miał miejsca stosunek fizyczny pomiędzy matką a wskazanym mężczyzną, nie ma możliwości stwierdzenia domniemanego ojcostwa.

 

 

Domniemanie to jest zresztą wzruszalne – oznacza to, że może zostać obalone np. poprzez badanie krwi. Mimo obcowania płciowego z matką dziecka, może okazać się, że to nie określony mężczyzna jest ojcem dziecka. Skuteczność badania ojcostwa poprzez analizę krwi jest oszacowana na 99,9%. Brać pod uwagę można też opinię biegłego co do stopnia rozwoju dziecka w związku z podanym terminem stosunku fizycznego z sugerowanym przez matkę „ojcem”.

 

 

Pozew o sądowe ustalenie ojcostwa może złożyć matka, nawet jeżeli prawa rodzicielskie są ograniczone, a prawny opiekun dziecka jest przeciwny przeprowadzeniu tego procesu. Powództwo może także wytoczyć przedstawiciel ustawowy dziecka za zgodą sądu opiekuńczego. Jeżeli matka nie ma zdolności do czynność prawnych, ponieważ jest np. niepełnoletnia, pozew może złożyć jej przedstawiciel ustawowy.

 

 

Pozew taki może także złożyć pełnoletnie dziecko i prokurator – jedyna osoba, która może wytoczyć takie powództwo po śmierci pełnoletniego dziecka.

ZOBACZ WSZYSTKIE

Dubiel & Sawinda 2017 Wszelkie Prawa Zastrzeżone Projekt & Realizacja Strony internetowe Warszawa